Jazdy w terenie - co sprawdzić przed wyjazdem z grupą

Na ujeżdżalni wszystko jest po Twojej stronie: ogrodzenie, równe podłoże, konie, które znają to miejsce, i pomoc w zasięgu głosu. Jazda w terenie odbiera Ci każdą z tych rzeczy naraz i dokłada zmienne, na które nie masz wpływu - psa bez smyczy, ciągnik zza zakrętu, dzika w zaroślach.

To nie znaczy, że jazdy w terenie są złym pomysłem. To najczęściej najlepiej sprzedający się produkt ośrodka rekreacyjnego i powód, dla którego klienci wracają. Znaczy natomiast, że jest to jedyny rodzaj zajęć, przy którym przygotowanie robi się przed wyjazdem, a nie w trakcie.

Kontekst całej usługi - kwalifikacja klienta, dokumenty, ubezpieczenie - opisuje przewodnik jazdy rekreacyjne w stajni.

Grupa: najsłabsze ogniwo wyznacza poziom

Podstawowa zasada, łamana przy każdym wyjeździe mieszanym: tempo, trasa i długość jazdy są dobierane do najsłabszego jeźdźca w grupie, nie do średniej.

Mieszanie poziomów jest kuszące, bo domyka grafik, i jest najczęstszym źródłem kłopotów. Zaawansowani się nudzą i zaczynają przyspieszać, a konie początkujących ruszają za nimi - bo koń w grupie jedzie za grupą, niezależnie od tego, co robi jeździec na jego grzbiecie.

Konie: teren to osobna kompetencja

Koń świetny na ujeżdżalni nie musi być dobry w terenie i odwrotnie. Rola terenowa jest osobną pozycją w składzie stada, co szerzej opisuje tekst o typach koni szkółkowych.

Czego wymaga koń terenowy:

• Spokoju poza obiektem. Konie bywają zupełnie inne pięćset metrów od stajni.
• Obycia z ruchem. Samochód, rower, ciągnik, pies - każde z tych spotkań musi być nudne.
• Chodzenia w kolumnie. Zarówno z przodu, jak i w środku, bez kopania i bez napierania na poprzednika.
• Znajomości trasy. Koń, który wie, dokąd idzie, jest spokojniejszy - i to jest argument za powtarzalnymi trasami zamiast ciągle nowych.

Konia nieznanego w terenie nie sprawdza się z klientem na grzbiecie. Pierwszy wyjazd nowego konia robi instruktor, najlepiej w towarzystwie konia doświadczonego.

Trasa: rozpoznana, nie zaplanowana z mapy

Trasa wyznaczona po mapie i trasa przejechana to dwie różne rzeczy. Sprawdzić trzeba cztery elementy, a po większych opadach i po zimie - ponownie.

Podłoże. Po deszczu i po mrozie ta sama ścieżka bywa nieprzejezdna. Głębokie błoto i zamarznięte koleiny to najczęstsza przyczyna urazów kończyn.

Przewężenia i miejsca bez wyjścia. Gdzie grupa nie ma jak się rozdzielić, gdyby coś poszło nie tak.

Przejazdy przez drogi. Ile ich jest, jaka jest widoczność, czy da się przejść pojedynczo i gdzie grupa czeka.

Miejsca dojazdu. Gdzie karetka albo samochód mogą podjechać. To pytanie zadaje się przed wyjazdem, nie po zdarzeniu.

Drogi publiczne

Jeździec jest uczestnikiem ruchu drogowego, a prawo o ruchu drogowym zawiera odrębne przepisy dotyczące jazdy wierzchem i poruszania się kolumn jeźdźców - obejmujące między innymi minimalny wiek osoby jadącej wierzchem po drodze, dopuszczalną liczebność kolumny oraz jej oznakowanie po zmroku i przy ograniczonej widoczności.

Niezależnie od przepisów, praktyka jest prosta: im mniej drogi publicznej w trasie, tym lepiej. Odcinki asfaltowe planuje się jako krótkie przejścia z punktu do punktu, pokonywane w stępie, w zwartym szyku, z prowadzącym z przodu i osobą zamykającą z tyłu. Elementy odblaskowe na koniach i jeźdźcach są tanie i zmieniają widoczność grupy radykalnie.

Wyposażenie prowadzącego

Minimum, które jedzie zawsze:

• Naładowany telefon w miejscu dostępnym z siodła, nie w torbie przy siodle, która odjedzie razem z koniem.
• Apteczka z opatrunkami i folią NRC.
• Nóż lub nożyczki ratownicze do przecięcia sprzętu, gdy jeździec zaplącze się w wodze albo strzemię.
• Scyzoryk kopytowy - wybity kamień to najczęstsza przyczyna kulawizny w terenie i najłatwiejsza do usunięcia na miejscu.
• Lista uczestników z telefonami kontaktowymi, także w wersji zostawionej w stajni.

Przy dłuższych trasach dochodzi woda i coś do jedzenia. Przy trasach poza zasięgiem sieci - ustalona godzina powrotu i opis trasy zostawiony osobie w stajni, z jasną instrukcją, co zrobić, gdy grupa nie wróci.

Odprawa przed wyjazdem

Pięć minut przed wsiadaniem, dla całej grupy, także dla stałych klientów. Cztery rzeczy:

1. Szyk i dystans. Kto jedzie pierwszy, kto zamyka, jaki odstęp między końmi i że nikt nie wyprzedza prowadzącego.
2. Zasada tempa. Że zmiana chodu następuje wyłącznie na komendę prowadzącego.
3. Co robić przy niespodziance. Pies, samochód, dzik: stanąć, nie krzyczeć, czekać na polecenie.
4. Sygnał zatrzymania. Jedno słowo albo gest, który zna cała grupa.

Odprawa dla stałych klientów bywa pomijana jako zbędna. Jest odwrotnie: to właśnie stali klienci najczęściej pozwalają sobie na przyspieszenie, bo znają trasę i konia.

Gdy coś się stanie

Kolejność jest zawsze ta sama i warto ją mieć przećwiczoną, bo w momencie zdarzenia nikt nie wymyśla procedur.

Zatrzymaj grupę. Rozproszona grupa to drugie zdarzenie w ciągu minuty. Jeśli jest osoba zamykająca, jej zadaniem jest utrzymać resztę na miejscu.

Zabezpiecz konia bez jeźdźca. Koń, który został bez jeźdźca, pobiegnie do stajni - i po drodze może trafić na drogę publiczną.

Oceń poszkodowanego, nie ruszaj przy podejrzeniu urazu kręgosłupa lub głowy. Wezwij pomoc, podaj lokalizację przygotowaną wcześniej.

Zapisz przebieg tego samego dnia. Co się stało, kto był, jakie warunki, jaki koń, co zrobiono. Notatka spisana po tygodniu jest warta znacznie mniej, a przy jakimkolwiek dalszym ciągu sprawy to ona jest podstawą. Co dokładnie zostaje po stronie ośrodka, opisuje tekst o odpowiedzialności stajni za wypadek podczas jazdy.

Lista kontrolna przed wyjazdem

Do wydrukowania i powieszenia przy siodlarni:

• Skład grupy sprawdzony, najsłabszy jeździec zidentyfikowany
• Konie dobrane, każdy zna trasę
• Kwalifikacja nowych klientów przeprowadzona - metodę opisuje tekst o doborze konia dla początkującego
• Kaski na wszystkich, sprzęt sprawdzony, popręgi dociągnięte po wsiadaniu
• Trasa rozpoznana po ostatnich opadach, wariant skrócony ustalony
• Telefon, apteczka, nóż, scyzoryk kopytowy przy prowadzącym
• Lista uczestników zostawiona w stajni, godzina powrotu ustalona
• Odprawa przeprowadzona, sygnał zatrzymania znany wszystkim

Osiem pozycji, kilka minut. Przy dobrym wyjeździe nie zmienia nic, przy jednym na sto zmienia wszystko.